Rust Programlama Dili

Komut Satırı Argümanlarını Kabul Etme

Her zaman olduğu gibi cargo new komutuyla yeni bir proje oluşturalım. Sisteminizde hâlihazırda kurulu olabilecek grep aracından ayırt edebilmek için projemize minigrep adını vereceğiz:

$ cargo new minigrep
     Created binary (application) `minigrep` project
$ cd minigrep

İlk görevimiz, minigrep aracının iki komut satırı argümanını kabul etmesini sağlamaktır: dosya yolu ve aranacak string. Başka bir deyişle programımızı şu biçimde çalıştırabilmek istiyoruz: önce cargo run komutu, ardından sonraki argümanların cargo’ya değil programımıza ait olduğunu belirten iki tire (--), sonra aranacak string ve son olarak içinde arama yapılacak dosyanın yolu:

$ cargo run -- aranacakstring ornek-dosyaadi.txt

Şu anda cargo new tarafından oluşturulan program, kendisine verdiğimiz argümanları işleyemez. crates.io üzerinde komut satırı argümanlarını kabul eden bir program yazmayı kolaylaştıran hazır kütüphaneler bulunsa da bu kavramı yeni öğrendiğiniz için bu özelliği kendimiz uygulayalım.

Argüman Değerlerini Okuma

minigrep’in kendisine ilettiğimiz komut satırı argümanlarının değerlerini okuyabilmesi için Rust standart kütüphanesinde yer alan std::env::args fonksiyonuna ihtiyacımız vardır. Bu fonksiyon, minigrep’e aktarılan komut satırı argümanları üzerinde bir iteratör (iterator) döndürür. İteratörleri Bölüm 13’te ayrıntılı olarak ele alacağız. Şimdilik iteratörler hakkında yalnızca iki ayrıntıyı bilmeniz yeterlidir: İteratörler bir dizi değer üretir ve bir iteratör üzerinde collect metodunu çağırarak onu, ürettiği tüm öğeleri barındıran vektör gibi bir koleksiyona dönüştürebiliriz.

Liste 12-1’deki kod, minigrep programınızın kendisine aktarılan tüm komut satırı argümanlarını okumasını ve ardından bu değerleri bir vektörde toplamasını sağlar.

use std::env;

fn main() {
    let argumanlar: Vec<String> = env::args().collect();
    dbg!(argumanlar);
}

İlk olarak, args fonksiyonunu kullanabilmek için bir use deyimiyle std::env modülünü kapsama dahil ediyoruz. std::env::args fonksiyonunun iç içe iki modül katmanında yer aldığına dikkat edin. Bölüm 7’de ele aldığımız gibi, kullanmak istediğimiz fonksiyon birden fazla modül katmanının içinde yer aldığında doğrudan fonksiyonun kendisini değil, üst modülünü kapsama dahil etmeyi tercih ederiz. Böylece std::env içindeki diğer fonksiyonları da kolayca kullanabiliriz. Ayrıca bu yaklaşım, use std::env::args ekleyip fonksiyonu yalnızca args adıyla çağırmaktan çok daha nettir; çünkü tek başına args çağrısı kolaylıkla mevcut modülde tanımlanmış yerel bir fonksiyon sanılabilir.

main fonksiyonunun ilk satırında env::args fonksiyonunu çağırıyor ve döndürdüğü iteratörü, ürettiği tüm değerleri içeren bir vektöre dönüştürmek için hemen ardından collect metodunu kullanıyoruz. collect metoduyla pek çok farklı koleksiyon türü oluşturulabildiğinden, string’lerden oluşan bir vektör (Vec<String>) istediğimizi belirtmek için argumanlar değişkeninin türünü açıkça bildiriyoruz. Rust’ta değişkenlerin türünü açıkça belirtmeniz çok nadiren gerekse de derleyici hangi koleksiyon türünü istediğinizi tek başına çıkaramadığı için collect, tür bildirimi eklemeniz gereken başlıca metotlardan biridir.

Son olarak hata ayıklama makrosu dbg! ile vektörü yazdırıyoruz. Kodu önce hiçbir argüman vermeden, ardından iki argümanla çalıştırmayı deneyelim:

$ cargo run
   Compiling minigrep v0.1.0 (file:///projects/minigrep)
    Finished `dev` profile [unoptimized + debuginfo] target(s) in 0.61s
     Running `target/debug/minigrep`
[src/main.rs:5:5] argumanlar = [
    "target/debug/minigrep",
]

$ cargo run -- aranan samanlik
   Compiling minigrep v0.1.0 (file:///projects/minigrep)
    Finished `dev` profile [unoptimized + debuginfo] target(s) in 1.57s
     Running `target/debug/minigrep aranan samanlik`
[src/main.rs:5:5] argumanlar = [
    "target/debug/minigrep",
    "aranan",
    "samanlik",
]

Vektördeki ilk değerin, ikili dosyamızın adı olan "target/debug/minigrep" olduğuna dikkat edin. Bu davranış, C dilindeki argüman listesi kuralıyla örtüşür ve programların çalıştırıldıkları adı çalışma sırasında öğrenmesine olanak tanır. Mesajlarda programın adını yazdırmak ya da programı çağırmak için kullanılan komut satırı takma adına göre programın davranışını değiştirmek istediğinizde program adına erişebilmek genellikle kullanışlıdır. Ancak bu bölümün amaçları doğrultusunda bu ilk değeri yok sayacak ve yalnızca ihtiyacımız olan iki argümanı kaydedeceğiz.

Argüman Değerlerini Değişkenlere Kaydetme

Programımız şu anda komut satırı argümanları olarak belirtilen değerlere erişebiliyor. Şimdi bu iki argümanın değerini programın geri kalanı boyunca kullanabilmek üzere değişkenlere kaydetmemiz gerekiyor. Bunu Liste 12-2’de yapıyoruz.

use std::env;

fn main() {
    let argumanlar: Vec<String> = env::args().collect();

    let sorgu = &argumanlar[1];
    let dosya_yolu = &argumanlar[2];

    println!("Aranan: {sorgu}");
    println!("Dosya: {dosya_yolu}");
}

Vektörü yazdırdığımızda gördüğümüz gibi programın adı vektördeki ilk değeri, yani argumanlar[0] konumunu kaplar; bu yüzden kendi argümanlarımızı 1 numaralı indeksten itibaren okumaya başlıyoruz. minigrep’in aldığı ilk argüman aradığımız string olduğundan, ilk argümana ait bir referansı sorgu değişkenine atıyoruz. İkinci argüman ise dosya yolu olacağından, ikinci argümana ait bir referansı dosya_yolu değişkenine yerleştiriyoruz.

Kodun amaçladığımız gibi çalıştığını kanıtlamak için bu değişkenlerin değerlerini geçici olarak ekrana yazdırıyoruz. Programı bu kez test ve ornek.txt argümanlarıyla tekrar çalıştıralım:

$ cargo run -- test ornek.txt
   Compiling minigrep v0.1.0 (file:///projects/minigrep)
    Finished `dev` profile [unoptimized + debuginfo] target(s) in 0.0s
     Running `target/debug/minigrep test ornek.txt`
Aranan: test
Dosya: ornek.txt

Harika, program çalışıyor! İhtiyacımız olan argümanların değerleri doğru değişkenlere kaydediliyor. Daha sonra, kullanıcının hiç argüman girmemesi gibi olası hatalı durumlarla başa çıkmak için hata yönetimi ekleyeceğiz (örneğin şu hâliyle programı argümansız çalıştırırsanız &argumanlar[1] erişimi sınır aşımı nedeniyle panikleyecektir); şimdilik bu durumu göz ardı edip programa dosya okuma yeteneği kazandırmaya odaklanacağız.