Rust Programlama Dili

Kurulum

İlk adım Rust’ı kurmaktır. Rust sürümlerini ve ilişkili araçları yönetmek için kullanılan bir komut satırı aracı olan rustup aracılığıyla Rust’ı indireceğiz. İndirme işlemi için internet bağlantısına ihtiyacınız olacak.

Aşağıdaki adımlar, Rust derleyicisinin en son kararlı (stable) sürümünü kurar. Rust’ın kararlılık güvenceleri sayesinde, bu kitapta yer alan ve derlenen tüm örnekler daha yeni Rust sürümleriyle de sorunsuzca derlenmeye devam edecektir. Rust ekibi hata mesajlarını ve uyarıları düzenli olarak iyileştirdiği için çıktılar sürümler arasında küçük farklılıklar gösterebilir. Başka bir deyişle, bu adımları izleyerek kuracağınız daha yeni herhangi bir kararlı Rust sürümü, kitabın içeriğiyle beklendiği gibi çalışacaktır.

Linux veya macOS Üzerinde rustup Kurulumu

Linux veya macOS kullanıyorsanız bir terminal açın ve aşağıdaki komutu girin:

$ curl --proto '=https' --tlsv1.2 https://sh.rustup.rs -sSf | sh

Bu komut bir betik indirir ve en son kararlı Rust sürümünü kuran rustup aracının kurulumunu başlatır. İşlem sırasında parolanız istenebilir. Kurulum başarılı olursa ekranda şu satır görünür:

Rust is installed now. Great!

Ayrıca Rust’ın derlenmiş çıktıları tek bir dosyada birleştirmek için kullandığı bir bağlayıcıya (linker) da ihtiyacınız olacaktır. Büyük olasılıkla sisteminizde zaten bir bağlayıcı kuruludur. Bağlayıcı hataları alırsanız genellikle bir bağlayıcı da içeren bir C derleyicisi kurmalısınız. Bazı yaygın Rust paketleri C koduna bağımlı olduğundan ve bir C derleyicisine ihtiyaç duyacağından, sisteminizde C derleyicisi bulunması ileride de faydalı olacaktır.

macOS üzerinde şu komutu çalıştırarak bir C derleyicisi edinebilirsiniz:

$ xcode-select --install

Linux kullanıcıları ise genel olarak kendi dağıtımlarının belgelerine göre GCC veya Clang kurmalıdır. Örneğin Ubuntu kullanıyorsanız build-essential paketini kurabilirsiniz.

Windows Üzerinde rustup Kurulumu

Windows üzerinde https://www.rust-lang.org/tools/install adresine gidin ve Rust kurulum yönergelerini izleyin. Kurulumun bir aşamasında sizden Visual Studio kurmanız istenecektir. Bu adım, programları derlemek için gereken bağlayıcıyı ve yerel kütüphaneleri sağlar. Bu adımda daha fazla yardıma ihtiyacınız olursa https://rust-lang.github.io/rustup/installation/windows-msvc.html adresine başvurabilirsiniz.

Bu kitabın geri kalanında hem cmd.exe hem de PowerShell üzerinde çalışan komutlar kullanılır. Belirli farklılıklar olduğunda hangisini kullanmanız gerektiğini açıklayacağız.

Sorun Giderme

Rust’ı doğru bir şekilde kurup kurmadığınızı kontrol etmek için bir terminal açın ve şu satırı girin:

$ rustc --version

Yayınlanmış en son kararlı sürüme ait sürüm numarasını, commit hash’ini ve commit tarihini şu biçimde görmelisiniz:

rustc x.y.z (abcabcabc yyyy-mm-dd)

Bu bilgiyi görüyorsanız Rust’ı başarıyla kurmuşsunuz demektir! Bu bilgiyi göremiyorsanız Rust’ın sisteminizin %PATH% ortam değişkeninde yer alıp almadığını aşağıdaki şekilde kontrol edin.

Windows CMD’de şunu kullanın:

> echo %PATH%

PowerShell’de şunu kullanın:

> echo $env:Path

Linux ve macOS’te şunu kullanın:

$ echo $PATH

Tüm bunlar doğru görünüyorsa ve Rust hâlâ çalışmıyorsa yardım alabileceğiniz pek çok yer vardır. Diğer Rustacean’larla (kendimize taktığımız esprili bir lakap) nasıl iletişime geçebileceğinizi topluluk sayfasında öğrenebilirsiniz.

Güncelleme ve Kaldırma

Rust’ı rustup aracılığıyla kurduktan sonra, yeni yayınlanan bir sürüme geçmek oldukça kolaydır. Terminalinizden şu güncelleme komutunu çalıştırın:

$ rustup update

Rust’ı ve rustup’ı sisteminizden kaldırmak içinse terminalinizden şu kaldırma komutunu çalıştırın:

$ rustup self uninstall

Yerel Belgeleri Okumak

Rust kurulumu, çevrim dışı okuyabilmeniz için belgelerin yerel bir kopyasını da içerir. Yerel belgeleri tarayıcınızda açmak için rustup doc komutunu çalıştırın.

Standart kütüphanenin sunduğu bir türün ya da fonksiyonun ne işe yaradığından veya nasıl kullanılacağından emin olmadığınız her an, bunu öğrenmek için uygulama programlama arayüzü (API) belgelerine başvurabilirsiniz!

Metin Düzenleyiciler ve IDE’leri Kullanmak

Bu kitap, Rust kodu yazmak için hangi araçları kullandığınız konusunda hiçbir varsayımda bulunmaz. Hemen hemen her metin düzenleyici işinizi görecektir! Bununla birlikte, pek çok metin düzenleyicinin ve tümleşik geliştirme ortamının (IDE) yerleşik Rust desteği vardır. Rust web sitesindeki araçlar sayfasında her zaman pek çok düzenleyici ve IDE’nin oldukça güncel bir listesini bulabilirsiniz.

Bu Kitapla Çevrim Dışı Çalışmak

Çeşitli örneklerde, standart kütüphanenin ötesindeki Rust paketlerini kullanacağız. Bu örnekler üzerinde çalışabilmek için ya internet bağlantınızın olması ya da söz konusu bağımlılıkları önceden indirmiş olmanız gerekir. Bağımlılıkları önceden indirmek için aşağıdaki komutları çalıştırabilirsiniz. (cargo’nun ne olduğunu ve bu komutların her birinin ne işe yaradığını ilerleyen bölümlerde ayrıntılı olarak açıklayacağız.)

$ cargo new get-dependencies
$ cd get-dependencies
$ cargo add rand@0.10.1 trpl@0.2.0

Bu işlem söz konusu paketleri indirip önbelleğe alır; böylece daha sonra tekrar indirmeniz gerekmez. İşlem tamamlandıktan sonra get-dependencies klasörünü saklamanıza gerek yoktur. Bağımlılıkları bu şekilde önceden indirdiyseniz ağa bağlanmaya çalışmak yerine önbelleğe alınmış sürümleri kullanmak için kitabın geri kalanındaki tüm cargo komutlarıyla birlikte --offline bayrağını kullanabilirsiniz.