Rust Programlama Dili

Kurulum

İlk adım Rust’ı kurmaktır. Rust’ı, Rust sürümlerini ve ilişkili araçları yönetmek için kullanılan bir komut satırı aracı olan rustup aracılığıyla indireceğiz. İndirme işlemi için internet bağlantısına ihtiyacınız olacak.

Not: Herhangi bir nedenden dolayı rustup kullanmayı tercih etmezseniz, daha fazla seçenek için lütfen Diğer Rust Kurulum Yöntemleri sayfasına bakın.

Aşağıdaki adımlar, Rust derleyicisinin en son kararlı (stable) sürümünü kurar. Rust’ın kararlılık garantileri, kitaptaki derlenen tüm örneklerin daha yeni Rust sürümleriyle de derlenmeye devam edeceğini garanti eder. Çıktı, sürümler arasında biraz farklılık gösterebilir çünkü Rust hata mesajlarını ve uyarıları sıklıkla iyileştirir. Başka bir deyişle, bu adımları kullanarak kurduğunuz daha yeni, kararlı herhangi bir Rust sürümü, bu kitabın içeriğiyle beklendiği gibi çalışmalıdır.

Linux veya macOS Üzerinde rustup Kurulumu

Eğer Linux veya macOS kullanıyorsanız, bir terminal açın ve aşağıdaki komutu girin:

$ curl --proto '=https' --tlsv1.2 https://sh.rustup.rs -sSf | sh

Bu komut bir betik indirir ve en son kararlı Rust sürümünü kuran rustup aracının kurulumunu başlatır. Şifreniz istenebilir. Eğer kurulum başarılı olursa, şu satır görünecektir:

Rust is installed now. Great!

Ayrıca bir bağlayıcıya (linker) ihtiyacınız olacaktır; bu, Rust’ın derlenmiş çıktılarını tek bir dosyada birleştirmek için kullandığı bir programdır. Büyük ihtimalle sisteminizde zaten bir tane vardır. Eğer bağlayıcı hataları alırsanız, genellikle bir bağlayıcı da içeren bir C derleyicisi kurmalısınız. Bir C derleyicisi aynı zamanda faydalıdır çünkü bazı yaygın Rust paketleri C koduna bağımlıdır ve bir C derleyicisine ihtiyaç duyacaktır.

macOS üzerinde, şu komutu çalıştırarak bir C derleyicisi edinebilirsiniz:

$ xcode-select --install

Linux kullanıcıları genel olarak kendi dağıtımlarının belgelerine göre GCC veya Clang kurmalıdır. Örneğin, Ubuntu kullanıyorsanız build-essential paketini kurabilirsiniz.

Windows Üzerinde rustup Kurulumu

Windows üzerinde https://www.rust-lang.org/tools/install adresine gidin ve Rust’ı kurmak için talimatları izleyin. Kurulumun bir noktasında sizden Visual Studio’yu kurmanız istenecektir. Bu, programları derlemek için gereken bağlayıcıyı (linker) ve yerel kütüphaneleri (native libraries) sağlar. Bu adımda daha fazla yardıma ihtiyacınız olursa https://rust-lang.github.io/rustup/installation/windows-msvc.html adresine bakın.

Bu kitabın geri kalanı hem cmd.exe hem de PowerShell’de çalışan komutlar kullanır. Eğer belirli farklılıklar varsa, hangisini kullanmanız gerektiğini açıklayacağız.

Sorun Giderme

Rust’ı doğru bir şekilde kurup kurmadığınızı kontrol etmek için bir terminal açın ve şu satırı girin:

$ rustc --version

Yayınlanmış olan en son kararlı sürüme ait sürüm numarasını, commit hash’ini ve commit tarihini şu formatta görmelisiniz:

rustc x.y.z (abcabcabc yyyy-mm-dd)

Eğer bu bilgiyi görüyorsanız, Rust’ı başarıyla kurmuşsunuz demektir! Eğer bu bilgiyi görmüyorsanız, Rust’ın sisteminizin %PATH% değişkeninde olup olmadığını aşağıdaki gibi kontrol edin.

Windows CMD’de şunu kullanın:

> echo %PATH%

PowerShell’de şunu kullanın:

> echo $env:Path

Linux ve macOS’te şunu kullanın:

$ echo $PATH

Eğer tüm bunlar doğruysa ve Rust hala çalışmıyorsa, yardım alabileceğiniz birkaç yer var. Diğer Rustacean’larla (kendimize taktığımız komik bir lakap) nasıl iletişime geçeceğinizi topluluk sayfasında bulabilirsiniz.

Güncelleme ve Kaldırma

Rust rustup aracılığıyla kurulduktan sonra, yeni yayınlanan bir sürüme güncellemek kolaydır. Terminalinizden şu güncelleme betiğini çalıştırın:

$ rustup update

Rust’ı ve rustup’ı kaldırmak için, terminalinizden şu kaldırma betiğini çalıştırın:

$ rustup self uninstall

Yerel Belgeleri Okumak

Rust kurulumu, çevrimdışı okuyabilmeniz için belgelerin yerel bir kopyasını da içerir. Yerel belgeleri tarayıcınızda açmak için rustup doc komutunu çalıştırın.

Standart kütüphane tarafından sağlanan bir türün veya fonksiyonun ne yaptığından veya nasıl kullanılacağından emin olmadığınızda, bunu öğrenmek için uygulama programlama arayüzü (API) belgelerini kullanın!

Metin Düzenleyiciler ve IDE’leri Kullanmak

Bu kitap, Rust kodu yazmak için hangi araçları kullandığınız konusunda hiçbir varsayımda bulunmaz. Hemen hemen her metin düzenleyici (text editor) işinizi görecektir! Ancak, birçok metin düzenleyicisinin ve entegre geliştirme ortamının (IDE) yerleşik Rust desteği vardır. Rust web sitesindeki araçlar sayfasında her zaman birçok düzenleyici ve IDE’nin oldukça güncel bir listesini bulabilirsiniz.

Bu Kitapla Çevrimdışı Çalışmak

Birçok örnekte, standart kütüphanenin ötesindeki Rust paketlerini kullanacağız. Bu örnekler üzerinde çalışabilmek için ya internet bağlantınızın olması ya da bu bağımlılıkları (dependencies) önceden indirmiş olmanız gerekir. Bağımlılıkları önceden indirmek için aşağıdaki komutları çalıştırabilirsiniz. (cargo’nun ne olduğunu ve bu komutların her birinin ne işe yaradığını daha sonra ayrıntılı olarak açıklayacağız.)

$ cargo new get-dependencies
$ cd get-dependencies
$ cargo add rand@0.8.5 trpl@0.2.0

Bu işlem, bu paketlerin indirmelerini önbelleğe alacak (cache) ve böylece bunları daha sonra indirmeniz gerekmeyecektir. Bu komutu çalıştırdıktan sonra, get-dependencies klasörünü tutmanıza gerek yoktur. Bu komutu çalıştırdıysanız, ağ kullanmaya çalışmak yerine önbelleğe alınmış bu sürümleri kullanmak için kitabın geri kalanındaki tüm cargo komutlarıyla birlikte --offline bayrağını (flag) kullanabilirsiniz.