Rust Programlama Dili

A - Anahtar Kelimeler

Aşağıdaki listeler, Rust dili tarafından mevcut veya gelecekteki kullanımlar için ayrılmış anahtar kelimeleri (keywords) içerir. Bu nedenle bu kelimeler tanımlayıcı (identifier) olarak kullanılamaz (ancak “Ham Tanımlayıcılar” bölümünde ele alacağımız ham tanımlayıcı sözdizimi bunun istisnasıdır). Tanımlayıcılar; fonksiyonların, değişkenlerin, parametrelerin, struct alanlarının, modüllerin, crate’lerin, sabitlerin, makroların, statik değerlerin, özniteliklerin (attributes), türlerin, trait’lerin veya ömürlerin adlarıdır.

Şu Anda Kullanımda Olan Anahtar Kelimeler

Şu anda kullanımda olan anahtar kelimeler ve işlevleri aşağıda listelenmiştir:

• as: İlkel tür dönüştürme (primitive casting) yapar, bir öğeyi barındıran belirli trait’in belirsizliğini giderir veya use deyimlerinde öğeleri yeniden adlandırır.
• async: Mevcut thread’i (iş parçacığını) bloklamak yerine bir Future döndürür.
• await: Bir Future değerinin sonucu hazır olana kadar yürütmeyi askıya alır.
• break: Bir döngüden anında çıkar.
• const: Sabit öğeleri veya sabit ham işaretçileri (raw pointers) tanımlar.
• continue: Bir sonraki döngü yinelemesine geçer.
• crate: Bir modül yolunda crate kökünü ifade eder.
• dyn: Bir trait nesnesine dinamik gönderim (dynamic dispatch) yapılacağını belirtir.
• else: if ve if let kontrol akışı yapılarında koşul sağlanmadığında çalışacak geri dönüş kolunu tanımlar.
• enum: Bir numaralandırma (enumeration) türü tanımlar.
• extern: Harici bir fonksiyonu, değişkeni veya crate’i bağlar.
• false: Mantıksal (bool) yanlış sabiti (literal).
• fn: Bir fonksiyon veya fonksiyon işaretçisi türü tanımlar.
• for: Bir iteratörden gelen öğeler üzerinde döngü kurar, bir trait’i uygular veya yüksek mertebeli (higher-ranked) bir ömür sınırı belirtir.
• if: Koşullu bir ifadenin sonucuna göre dallanma yapar.
• impl: Doğrudan türe ait (inherent) işlevselliği veya bir trait uygulamasını tanımlar.
• in: for döngüsü sözdiziminin bir parçasıdır.
• let: Bir değişken bağlar.
• loop: Koşulsuz bir döngü oluşturur.
• match: Bir değeri desenlerle eşleştirir.
• mod: Bir modül tanımlar.
• move: Bir kapanışın (closure) yakaladığı tüm değerlerin sahipliğini almasını sağlar.
• mut: Referanslarda, ham işaretçilerde veya desen bağlamalarında değiştirilebilirliği belirtir.
• pub: Struct alanlarında, impl bloklarında veya modüllerde açık (public) görünürlüğü belirtir.
• ref: Değeri taşımak yerine referansla bağlar.
• return: Bir fonksiyondan erken dönüş yapar.
• Self: Tanımlamakta veya uygulamakta olduğumuz tür için tür takma adı.
• self: Metot alıcısı (öznesi) veya mevcut modül.
• static: Programın tüm yürütme süresi boyunca yaşayan global değişken veya ömür.
• struct: Bir struct (yapı) tanımlar.
• super: Mevcut modülün üst modülü.
• trait: Bir trait tanımlar.
• true: Mantıksal (bool) doğru sabiti (literal).
• type: Bir tür takma adı veya ilişkili tür tanımlar.
• union: Bir birleşim (union) tanımlar; yalnızca bir union bildirimi içinde kullanıldığında anahtar kelimedir.
• unsafe: Güvenli olmayan (unsafe) kod bloklarını, fonksiyonları, trait’leri veya uygulamaları belirtir.
• use: Sembolleri mevcut kapsama dahil eder.
• where: Bir türü kısıtlayan sınır yan tümcelerini belirtir.
• while: Bir ifadenin sonucuna bağlı olarak koşullu döngü kurar.

Gelecekteki Kullanım İçin Ayrılmış Anahtar Kelimeler

Aşağıdaki anahtar kelimelerin henüz bir işlevi yoktur; ancak gelecekteki olası kullanımlar için Rust tarafından ayrılmıştır:

• abstract
• become
• box
• do
• final
• gen
• macro
• override
• priv
• try
• typeof
• unsized
• virtual
• yield

Ham Tanımlayıcılar

Ham tanımlayıcılar (raw identifiers), normalde izin verilmeyen yerlerde anahtar kelimeleri isim olarak kullanmanıza olanak tanıyan sözdizimidir. Bir anahtar kelimenin önüne r# ekleyerek ham tanımlayıcı oluşturursunuz.

Örneğin match bir anahtar kelimedir. Adı match olan aşağıdaki fonksiyonu derlemeye çalışırsanız:

Dosya adı: src/main.rs

fn match(aranan: &str, samanlik: &str) -> bool {
    samanlik.contains(aranan)
}

şu hatayı alırsınız:

error: expected identifier, found keyword `match`
 --> src/main.rs:4:4
  |
4 | fn match(aranan: &str, samanlik: &str) -> bool {
  |    ^^^^^ expected identifier, found keyword

Hata, match anahtar kelimesini fonksiyon tanımlayıcısı olarak kullanamayacağınızı gösterir. match kelimesini fonksiyon adı olarak kullanmak için ham tanımlayıcı sözdizimini aşağıdaki gibi yazmanız gerekir:

Dosya adı: src/main.rs

fn r#match(aranan: &str, samanlik: &str) -> bool {
    samanlik.contains(aranan)
}

fn main() {
    assert!(r#match("foo", "foobar"));
}

Bu kod hiçbir hata vermeden derlenecektir. Hem fonksiyon tanımındaki hem de main içindeki çağrıda fonksiyon adının önünde yer alan r# önekine dikkat edin.

Ham tanımlayıcılar, ayrılmış bir anahtar kelime olsa bile seçtiğiniz herhangi bir kelimeyi tanımlayıcı olarak kullanmanıza olanak tanır. Bu özellik, isim seçiminde daha fazla özgürlük sunmanın yanı sıra bu kelimelerin anahtar kelime olmadığı başka dillerde yazılmış programlarla (örneğin C kütüphaneleriyle FFI üzerinden) entegre olmamızı da kolaylaştırır. Buna ek olarak ham tanımlayıcılar, crate’inizin kullandığından farklı bir Rust sürümünde (edition) yazılmış kütüphaneleri kullanmanıza imkan verir. Örneğin try, 2015 sürümünde bir anahtar kelime değilken 2018, 2021 ve 2024 sürümlerinde ayrılmış bir anahtar kelimedir (benzer şekilde gen de Rust 2024 sürümüyle ayrılmış anahtar kelimeler arasına katılmıştır). 2015 sürümüyle yazılmış ve try adında bir fonksiyon barındıran bir kütüphaneye bağımlıysanız, daha yeni sürümlerdeki kodunuzdan bu fonksiyonu çağırmak için r#try ham tanımlayıcı sözdizimini kullanmanız gerekir. Sürümler hakkında daha fazla bilgi için Ek E bölümüne bakın.